over water en bier

Bier: Het overgrote deel is waterHet meest onderschatte ingrediënt

Wat is bier zonder water? Vrijwel niks. In bier zit een paar procent alcohol en een klein deel andere bestanddelen. Het overgrote deel is water. Dat is geen nieuws. Water is zo vanzelfsprekend dat we er vaak aan voorbij gaan. We kunnen uren vertellen over verschillende soorten hop, over welke speciale mouten de mooiste smaken geven en dan zwijg ik nog maar over gist. Maar water…

Je zou denken dat de aanwezigheid van water vanzelfsprekend is. Dat is ook wel zo. Nog wel, want schoon, zoet water wordt steeds zeldzamer. Reden om zuinig om te springen met water. Dat besef is er bij veel brouwers. Al jarenlang proberen zij het gebruik van water zoveel mogelijk te beperken. 

Nog niet zo lang geleden was er 6 tot 8 liter water nodig om 1 liter bier te brouwen. Tegenwoordig heeft een grote moderne brouwerij nog maar zo’n 3 tot 4 liter nodig.

En nog steeds staat het terugdringen van het watergebruik hoog op de agenda.

Monopoly op water?

Grote bierbrouwers, zoals AB-InBev, maar ook frisdrankgigant Coca-Cola, bereiden zich voor op de voorspelde schaarste van schoon water. Zo heeft het grootste bierconcern ter wereld talrijke waterbronnen in zijn bezit. Als water schaarser wordt heeft AB-InBev in ieder geval geen gebrek.

Zakelijk gezien slim bekeken. Je kunt je ook afvragen wat dat voor de bierconsument en de concurrentie betekent. Slechts een handjevol bierconcerns heeft nu al ruim de helft van de wereldbierproductie in handen. Als water schaarser wordt, hebben de bedrijven met eigen bronnen een enorm voordeel.

Functie van water in bier

Als we onze lippen aan een glas bier zetten, zijn dit natuurlijk niet de zaken waar we ons telkens druk over maken. We willen gewoon een glas goed bier. Dan kun je niet om water heen. Water heeft namelijk een belangrijke functie bij de smaak van bier.

Kijk je alleen al naar ons kleine kikkerlandje, dan zie je al opmerkelijke verschillen in water. Het water in bijvoorbeeld Zuid-Limburg is totaal anders dan in Winterswijk, in het uiterste oosten van het land. Het Limburgse water is zacht. Het bevat weinig mineralen. Het water dat in Winterswijk uit de kraan komt is hard en zeer kalkrijk. 

Net als bij wasmachines kunnen ook brouwinstallaties aangetast worden door kalk. Het is voor brouwers, in gebieden met hard water, zaak hun brouwinstallatie vrij van kalkaanslag te houden. Deze aanslag is niet goed voor de installatie en het heeft uiteindelijk een negatieve invloed op het bier.

Veruit de meeste brouwers gebruiken leidingwater om de ketels te vullen. Stel dat je een brouwer in Den Haag (Kompaan) en in Groningen (Bax) zou vragen een identiek bier te brouwen, dan krijg je toch opmerkelijke smaakverschillen. Oorzaak: watersamenstelling.

Hard water voor India Pale Ale

Tegenwoordig heeft een brouwer een tas vol mogelijkheden om de samenstelling van het water naar zijn hand te zetten. Een voorbeeld: De pH-waarde, de zuurgraad van het water, is voor de brouwer een belangrijk gegeven. Een waarde tussen de 5,1 en 5,5 is ideaal om de gewenste processen te laten voltrekken. Bevindt zich de waarde niet binnen de gewenste bandbreedte, dan kan een brouwer een handje helpen door aan te zuren met bijvoorbeeld zoutzuur of melkzuur.

Vroeger was de brouwer veel beperkter in zijn mogelijkheden. Toen deed men het met wat men had. Zo ontdekten brouwers dat hard water bijvoorbeeld perfect is voor sterker gehopte bieren. De mineralen in het water, bij hard water vooral calcium, geven hop de kans te excelleren.

De Britse plaats Burton-on-Trent staat bekend als de bakermat van de India Pale Ales, de IPA’s. Niet voor niets dat hier gebrouwen IPA’s zo smaakvol waren. Op weinig plekken in de wereld bevat het water zoveel mineralen als in Burton-on-Trent.

Een in Burton-on-Trent gebrouwen Pilsener zou nooit zo fijn hebben gesmaakt als in het Tsjechische Pilzen. Hier bevat het water weinig mineralen. Dit zachte water is de ideale basis voor een Pils. Zo zie je dus dat water historisch gezien een rol van betekenis heeft gespeeld op welke bierstijlen waar ontstaan zijn.

Verkrijgbaar bij BeerwulfPils en IPA's

Donker goudgeel met een fijne witte schuimlaag.

Budweiser Budvar Original

Pils | 5,0% | 33cl

€ 1,39
Goudblond, met een zeer bescheiden schuimkraag.

Pilsner Urquell

Pils | 4,4% | 33cl

€ 1,79
Tropische aroma's met een intense nasmaak.

Thornbridge Jaipur

India Pale Ale | 5,9% | 33cl

€ 3,29 15% korting
Mango, ananas en grapefruit knalen je glas uit.

Brewdog Punk IPA

India Pale Ale | 5,6% | 33cl

€ 2,79

Wil je meer lezen?

Mout: de ziel van het bier?
Hop: het kruidenbuiltje
Bekijk alle artikelen

Ben je 18 jaar of ouder én accepteer je cookies?

Met cookies maken we jouw websitebezoek zo fijn mogelijk (Lees hier ons Privacy- en Cookiebeleid). Omdat we geen alcohol willen (en mogen) verkopen aan minderjarigen, checken we ook meteen of je 18 jaar of ouder bent.

Geen cookies, wel 18 jaar of ouder?

Geen cookies voor jou, maar wil je wel speciaalbieren kopen? Dat mag alleen als je 18 jaar of ouder bent. Aan minderjarigen willen (en mogen) wij geen bier verkopen. 

Meld je aan voor onze nieuwsbrief:

Bedankt voor je aanmelding!